{"id":25856,"date":"2021-07-09T11:24:49","date_gmt":"2021-07-09T10:24:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/?p=25856"},"modified":"2021-07-12T16:35:34","modified_gmt":"2021-07-12T15:35:34","slug":"cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"Cloi allan: adroddiad damniol yn datgelu sut y tynnodd pandemig sylw at anghydraddoldebau i bobl anabl yng Nghymru"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mae adroddiad damniol gan y Fforwm Cydraddoldeb i Bobl Anabl wedi canfod bod anghydraddoldebau presennol wedi arwain at bobl anabl yn cael eu &#8216;cloi allan&#8217; o gymdeithas yn ystod y pandemig, gyda&#8217;u hawliau wedi&#8217;u herydu ymhellach.<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-25834 size-medium\" src=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web-300x200.png\" alt=\"woman with down syndrome and wearing a mask looking out of a window unhappy\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web-300x200.png 300w, https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web-768x512.png 768w, https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web-600x400.png 600w, https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web.png 1320w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Mae Anabledd Dysgu Cymru yn croesawu cyhoeddi&#8217;r adroddiad <a href=\"https:\/\/gov.wales\/locked-out-liberating-disabled-peoples-lives-and-rights-wales-beyond-covid-19\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">&#8220;Cloi Allan: Rhyddhau bywydau a hawliau pobl anabl yng Nghymru y tu hwnt i COVID-19&#8221;<\/a> ar sut mae&#8217;r pandemig wedi amlygu anghydraddoldebau mewn cymdeithas ac erydu hawliau pobl anabl yng Nghymru ymhellach. Roedd yr adroddiad yn deillio o drafodaethau cychwynnol a gynhaliwyd yn 2020 yn y Fforwm Cydraddoldeb i Bobl Anabl, a fynychwyd gan nifer o sefydliadau anabledd o bob rhan o Gymru (gan gynnwys Anabledd Dysgu Cymru) ac a gadeiriwyd gan Jane Hutt MS a oedd yn Ddirprwy Weinidog ac yn Brif Chwip bryd hynny (y Gweinidog dros Gyfiawnder Cymdeithasol erbyn hyn).<\/p>\n<p>Cyhoeddodd Llywodraeth Cymru yr adroddiad a&#8217;i <a href=\"https:\/\/gov.wales\/locked-out-liberating-disabled-peoples-lives-and-rights-wales-beyond-covid-19-welsh-governments-0\">hymateb<\/a> ar 2 Gorffennaf 2021. Rydym yn croesawu eu hymrwymiad i sefydlu Tasglu Gweinidogol i fynd i&#8217;r afael \u00e2&#8217;r materion a godwyd yn yr adroddiad a gweithredu&#8217;r argymhellion. Bydd y Tasglu&#8217;n cael ei gyd-gadeirio gan bobl anabl i sicrhau bod lleisiau a phrofiadau pobl anabl yng Nghymru yn cael eu clywed a&#8217;u deall.<\/p>\n<h2><strong>Cefndir<\/strong><\/h2>\n<p>Mynegwyd pryderon yn y Fforwm Cydraddoldeb i Bobl Anabl am yr effaith anghymesur yr oedd y pandemig yn ei chael ar fywydau pobl anabl ac fe wnaeth hyn arwain Llywodraeth Cymru i gomisiynu&#8217;r Fforwm i archwilio&#8217;r sefyllfa&#8217;n fanylach. Sefydlwyd gr\u0175p llywio o bobl anabl oedd yn cynrychioli sefydliadau pobl anabl ac elusennau i gynnal ymholiad. Cadeiriwyd y gr\u0175p llywio gan Rhian Davies, Prif Weithredwr Anabledd Cymru, gyda Llywodraeth Cymru yn darparu cymorth gweinyddol ac arbenigedd ac arweiniad ymchwil atodol.<\/p>\n<p>Digwyddodd ymholiad y gr\u0175p dros gyfnod o 6 mis. Archwiliwyd ystod eang o dystiolaeth oedd ar gael, yn ystadegol ac yn anecdotaidd, gyda&#8217;r bwriad o ddeall a dysgu o brofiadau pobl anabl. Ysgrifennwyd yr adroddiad gan yr Athro Debbie Foster o Ysgol Fusnes Caerdydd ac mae wedi&#8217;i strwythuro o amgylch 5 prif bennod gydag argymhellion penodol o dan bob pennawd:<\/p>\n<ol>\n<li>Y model cymdeithasol yn erbyn y model meddygol o anabledd<\/li>\n<li>Hawliau dynol<\/li>\n<li>Iechyd a lles<\/li>\n<li>Anfantais economaidd-gymdeithasol (gan gynnwys tai a chyflogaeth)<\/li>\n<li>Allg\u00e1u, hygyrchedd a dinasyddiaeth.<\/li>\n<\/ol>\n<h2><strong>Model cymdeithasol yn erbyn model meddygol<\/strong><\/h2>\n<p>Un o&#8217;r pryderon allweddol a godwyd gan bobl anabl yn yr adroddiad yw&#8217;r teimlad bod y model cymdeithasol o anabledd wedi&#8217;i waredu i raddau helaeth yn ystod y pandemig, gyda llunwyr polisi, gwleidyddion a gweithwyr proffesiynol yn dychwelyd i&#8217;r model meddygol. Amlygwyd hyn drwy gymhwyso hysbysiadau &#8216;Peidiwch \u00e2 cheisio CPR&#8217; (DNACPR) i grwpiau cyfan o bobl yn ystod camau cynnar y pandemig, gan gynnwys pobl ag anableddau dysgu a phobl h\u0177n, gan ddangos ymagwedd feddygol ac awgrymu hierarchaeth o &#8220;werth&#8221; i&#8217;r rhai sy&#8217;n ceisio cael gofal iechyd.<\/p>\n<p>Roedd hyn yn rhywbeth y gwnaethon ni ei godi, fel rhan o Gr\u0175p Cyfeirio Anabledd Cymru, gyda Llywodraeth Cymru ar ddechrau&#8217;r pandemig, a arweiniodd at ddosbarthu <a href=\"https:\/\/gov.wales\/decisions-do-not-attempt-cardiopulmonary-resuscitation-dnacpr-age-disability-and-long-term\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">llythyr gan y Prif Swyddog Meddygol a&#8217;r Prif Swyddog Nyrsio<\/a> at arweinwyr perthnasol yn y GIG yn datgan na ddylai oedran, anabledd neu gyflwr hirdymor yn unig fod yn reswm ar ei ben ei hun dros gyhoeddi gorchymyn DNACPR yn erbyn dymuniadau unigolyn.<\/p>\n<p>Cyfeiriwyd yn aml at bobl anabl fel rhai &#8216;agored i niwed&#8217; gan y Llywodraeth a chyfryngau prif ffrwd yn ystod y pandemig. Teimlai llawer fod hyn yn diraddio ac yn tanseilio cyflawniadau hirdymor y mudiad hawliau anabledd. Roedd llawer o bobl ag anabledd dysgu sy&#8217;n byw mewn lleoliadau byw \u00e2 chymorth a lleoliadau preswyl eraill yn teimlo eu bod wedi&#8217;u heithrio rhag gwneud penderfyniadau. Mae&#8217;r adroddiad yn nodi bod rhai mesurau a gyflwynwyd i atal Covid-19 rhag lledaenu wedi ychwanegu&#8217;n ddi-feddwl at rwystrau mae pobl anabl yn dod ar eu traws yn eu bywydau o ddydd i ddydd, gan arwain at allg\u00e1u o fannau cyhoeddus, gwasanaethau cymdeithasol a gofal iechyd, a mynediad at feddyginiaeth a bwyd sylfaenol.<\/p>\n<p>Er mwyn gwrthdroi&#8217;r duedd hon, mae&#8217;r adroddiad yn galw ar Lywodraeth Cymru i ailddatgan ei hymrwymiad yn 2002 i&#8217;r model cymdeithasol o anabledd, cyflwyno ymgyrch gyhoeddus genedlaethol i wella dealltwriaeth y cyhoedd o allu yng nghymdeithas Cymru, ac integreiddio hanes y mudiad hawliau anabledd yng Nghwricwlwm Cymru.<\/p>\n<h2><strong>Hawliau dynol<\/strong><\/h2>\n<p>Datgelodd yr ymholiad fod pryder eang ymysg sefydliadau pobl anabl ynghylch atal darpariaethau allweddol yn Neddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014 (oni bai bod angen gwasanaethau i &#8220;amddiffyn oedolyn rhag camdriniaeth, esgeulustod, neu mewn perygl o gael ei gam-drin neu ei esgeuluso&#8221;) o ganlyniad i Reoliadau <a href=\"https:\/\/gov.wales\/coronavirus-act-2020-commencement-no-1-wales-regulations-2020\">Deddf Coronafeirws (Cychwyn Rhif 1) (Cymru) 2020<\/a>. Yn wahanol i atal dyletswyddau Deddf Gofal (2014) yn Lloegr, nid oedd gofyniad penodol i osgoi torri&#8217;r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol yng Nghymru.<\/p>\n<p>Teimlwyd bod egwyddorion allweddol &#8216;Llais, Dewis a Rheolaeth&#8217;, sy&#8217;n cael eu hystyried yn ganolog i <a href=\"https:\/\/www.legislation.gov.uk\/anaw\/2014\/4\/contents\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant Cymru (SSWWA) 2014<\/a> (a deddfwriaeth allweddol arall yng Nghymru), wedi&#8217;u herydu&#8217;n ddifrifol yn ystod y pandemig a bod angen ailsefydlu&#8217;r rhain ar unwaith. Mae&#8217;r adroddiad yn glir bod angen cymryd camau brys i sicrhau na ellir erydu hawliau dynol pobl anabl fel hyn eto drwy &#8220;gynnwys hawliau sylfaenol a mesurau diogelu (sydd wedi&#8217;u cynnwys yng <a href=\"https:\/\/www.un.org\/development\/desa\/disabilities\/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nghonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl Anabl<\/a>) yng nghyfraith Cymru yn y dyfodol.&#8221;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/consultation-response-south-wales-police-consultation-on-their-response-to-covid-19\/\">Roedd tystiolaeth a ddarparwyd gan Anabledd Dysgu Cymru<\/a> a gyflwynwyd i Heddlu De Cymru ym mis Gorffennaf 2020 yn amlygu pryderon nad oedd swyddogion yr heddlu wedi&#8217;u hyfforddi&#8217;n ddigonol i ymateb i bobl anabl wrth orfodi rheolau&#8217;r cyfyngiadau symud. Nododd ymholiad gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol i&#8217;r system cyfiawnder troseddol fod pobl ag anabledd dysgu yn ei chael yn anodd cymryd rhan lawn mewn achosion sy\u2019n defnyddio fideo a sain llys. Felly, mae&#8217;r adroddiad yn argymell bod canllawiau ar wrandawiadau fideo a ff\u00f4n ar draws yr holl lysoedd a thribiwnlysoedd yng Nghymru yn cyfeirio at yr angen i wneud addasiadau rhesymol i bobl anabl.<\/p>\n<p>Roedd argymhellion eraill yn cynnwys penodi Gweinidog dros Bobl Anabl yn y tymor byr i ddangos ymrwymiad Llywodraeth Cymru i hawliau dynol pobl anabl. Yn y tymor hwy, mae&#8217;r adroddiad yn galw am Gomisiynydd Pobl Anabl penodol yng Nghymru.<\/p>\n<h3><strong>Gwarchod<\/strong><\/h3>\n<p>Mae&#8217;r adroddiad yn tynnu sylw at y dryswch a&#8217;r diffyg gwybodaeth amserol ynghylch gwarchod, gan gynnwys sut y cafodd hyn effaith sylweddol ar anghenion cymdeithasol pobl anabl. (<em>&#8220;Fe wnaeth categoreiddio rhai pobl fel rhai ddylai fod yn \u2018gwarchod\u2019 yn gynnar ac yn feddygol swyddogol nid yn unig achosi dryswch, ond wedi allg\u00e1u rhai pobl anabl a&#8217;r rhai sy&#8217;n eu cefnogi rhag cael mynediad at nwyddau a gwasanaethau hanfodol sy&#8217;n achub bywydau&#8221;).<\/em><\/p>\n<p>Mae&#8217;r adroddiad yn galw ar &#8220;Lywodraeth Cymru, Awdurdodau Lleol, Iechyd Cyhoeddus Cymru a darparwyr gwasanaethau Gofal i <strong>sicrhau ar frys eu bod yn ei gwneud yn glir i bobl ag anableddau dysgu sy&#8217;n gwarchod eu hunain ac mewn lleoliadau sefydliadol, beth yn union yw eu hawliau&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>Mae&#8217;r adroddiad hefyd yn cwestiynu&#8217;r r\u00f4l ganolog a briodolwyd i feddygon teulu wrth ddiffinio pwy oedd yn cael ei gynnwys neu ei eithrio o&#8217;r rhestr &#8216;gwarchod&#8217; swyddogol, a oedd yn pennu mynediad neu flaenoriaeth i wasanaethau hanfodol. (<em>&#8220;Roedd y model meddygol hwn yn allg\u00e1u grwpiau o bobl anabl \u00e2 namau &#8216;sefydlog&#8217; neu &#8216;sefydledig&#8217; a dim ond yn ddiweddarach y rhoddwyd unrhyw ystyriaeth i&#8217;r graddau yr oedd pobl wedi&#8217;u hallg\u00e1u&#8217;n gymdeithasol ac, felly, hefyd &#8216;mewn perygl&#8217;.&#8221;)<\/em><\/p>\n<p>Felly, mae&#8217;r adroddiad yn gofyn i Lywodraeth Cymru adolygu r\u00f4l meddygon teulu a gweithwyr meddygol proffesiynol eraill o ran nodi a chategoreiddio unigolion sydd mewn grwpiau &#8216;risg uchel&#8217; neu &#8216;warchod&#8217;, gan ddefnyddio&#8217;r model cymdeithasol, a bod sefydliadau pobl anabl yn rhan o&#8217;r broses hon.<\/p>\n<h2><strong>Iechyd a lles<\/strong><\/h2>\n<p>Mae data a gyhoeddwyd ym mis Medi 2020 gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (SYG) yn dangos bod <strong>68% (bron i 7 o bob 10) o farwolaethau sy&#8217;n gysylltiedig \u00e2 Covid yng Nghymru yn bobl anabl <\/strong>yn y cyfnod Mawrth-Gorffennaf 2020. Cafwyd data sylweddol hefyd sy&#8217;n awgrymu bod pobl ag anabledd dysgu yn fwy tebygol o farw o Covid-19 (Pobl yn Gyntaf Cymru Gyfan, 2020). Fodd bynnag, mae tystiolaeth yn awgrymu nad canlyniad anochel cyflyrau neu namau iechyd sy&#8217;n bodoli eisoes oedd y gyfradd marwolaethau hon, <strong>gan fod ffactorau economaidd-gymdeithasol ac anghydraddoldebau presennol o fewn cymdeithas hefyd wedi cyfrannu at lawer o farwolaethau.<\/strong><\/p>\n<p>Un o argymhellion yr adroddiad yw cyflwyno gofyniad hyfforddi gorfodol o fewn GIG Cymru, wedi&#8217;i gyd-ddatblygu a&#8217;i gyd-ddarparu gyda Sefydliadau Pobl Anabl Cymru, i fynd i&#8217;r afael \u00e2 rhywfaint o&#8217;r gwahaniaethu a brofwyd gan bobl anabl yn ystod y pandemig. Mae hefyd yn argymell mwy o gyllid ar gyfer gwasanaethau eirioli i bobl anabl yng Nghymru wrth ddelio \u00e2 darparwyr iechyd a gwasanaethau cyhoeddus.<\/p>\n<h3><strong>Anfantais economaidd-gymdeithasol<\/strong><\/h3>\n<p>Dangosodd tystiolaeth a gynhyrchwyd ar gyfer yr adroddiad ar effaith Covid-19 ar bobl anabl yng Nghymru gysylltiad clir rhwng canlyniadau a thlodi, amddifadedd cymdeithasol, manteision y wladwriaeth, tai a phrofiadau o waith a chyflogaeth. Mae pob un wedi cyfrannu at yr anfanteision mae pobl anabl wedi&#8217;u profi yn ystod y pandemig.<\/p>\n<p>Mae pobl anabl yng Nghymru yn fwy tebygol o brofi tlodi incwm cymharol a byw mewn ardaloedd mwy difreintiedig yn economaidd na phobl nad ydynt yn anabl. Yn genedlaethol, mae pobl anabl wedi syrthio ar ei h\u00f4l hi&#8217;n anghymesur gyda biliau cartref yn ystod y pandemig oherwydd eu safle yn y farchnad lafur a&#8217;r costau uwch sy&#8217;n gysylltiedig \u00e2 bod yn anabl.<\/p>\n<p>Fe wnaeth dadansoddiad data ganfod bod cyfran uwch o bobl anabl cyflogedig yn gweithio mewn diwydiannau y dywedwyd wrthynt am gau o 23 Mawrth 2020, ac am y cyfnod yr oedd y cyfyngiadau Covid-19 cychwynnol ar waith (16.6% o gymharu \u00e2 14.7% o weithwyr nad oeddent yn anabl). Mae&#8217;r adroddiad yn argymell y dylai Llywodraeth Cymru sicrhau bod lansiad Hyrwyddwyr Cyflogaeth Pobl Anabl newydd Busnes Cymru yn cyd-fynd \u00e2 datblygu strategaeth gyflogaeth newydd ar gyfer pobl anabl.<\/p>\n<h3 style=\"padding-left: 90px;\"><strong>Ymateb gan Anabledd Dysgu Cymru<\/strong><\/h3>\n<p style=\"padding-left: 90px;\">Rydym yn cymeradwyo&#8217;r argymhelliad hwn a hoffem hefyd i Lywodraeth Cymru sefydlu <a href=\"http:\/\/www.engagetochange.org.uk\/article\/what-needs-to-change-to-allow-people-with-a-learning-disability-and-or-asd-equal-access-to-employment\/\">Gwasanaeth Hyfforddi Swyddi Cenedlaethol, Rhaglen Interniaethau \u00e2 Chymorth Genedlaethol<\/a> a <a href=\"http:\/\/www.engagetochange.org.uk\/article\/how-can-public-sector-employers-like-the-nhs-help-people-with-a-learning-disability-or-autism-get-jobs\/\">Strategaeth Cyflogaeth Anabledd Dysgu ac Awtistiaeth y sector cyhoeddus<\/a> fel yr argymhellwyd gan y prosiect <a href=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/project\/engage-to-change\/\">Engage to Change<\/a> yr ydym yn arwain arno.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 90px;\">Argymhelliad pwysig arall yn yr adroddiad yw neilltuo rhan o grant pandemig yr awdurdod lleol i sicrhau bod plant ag anghenion ychwanegol sydd angen aros gartref yn cael offer, deunyddiau hyfforddi a gofal cymdeithasol priodol a hanfodol.<\/p>\n<h2><strong>Allg\u00e1u, hygyrchedd a dinasyddiaeth<\/strong><\/h2>\n<p>Fel gr\u0175p, mae pobl anabl wedi profi allg\u00e1u cymdeithasol ychwanegol sylweddol yn ystod y pandemig gan gynnwys mannau cyhoeddus anhygyrch, gwasanaethau, arferion, anwybodaeth gyhoeddus, cyfathrebu gwael a phenderfyniadau polisi. Mae methiant sylfaenol i ystyried gofynion sylfaenol gwahanol grwpiau nam ac ymgynghori&#8217;n ddigonol wrth wraidd hyn. Y canlyniad fu colli annibyniaeth a cholli dinasyddiaeth. Gofynnir i Lywodraeth Cymru fynd i&#8217;r afael \u00e2 hyn fel blaenoriaeth.<\/p>\n<p>Roedd neges y Llywodraeth i &#8216;aros gartref&#8217; yn amlygu menywod a merched anabl, a oedd eisoes wedi&#8217;u nodi fel gr\u0175p a oedd yn profi lefelau anghymesur o drais rhywiol a domestig cyn y pandemig, i risg bellach oherwydd rhwystrau sylweddol i gael gafael ar gymorth (EVAWC, 2020).<\/p>\n<p>Lleihawyd neu symudwyd mynediad i weithgareddau cymunedol ar gyfer pobl ag anabledd dysgu yn sylweddol yn ystod y pandemig, gan arwain at lawer yn cael eu hynysu a&#8217;i chael yn anodd cyfleu unrhyw anawsterau yr oeddent yn eu chael drwy&#8217;r mecanweithiau cyfyngedig sydd ar gael.<\/p>\n<p>Nododd pobl anabl eu bod naill ai wedi\u2019u hallg\u00e1u mwy neu lai yn gymdeithasol yn ystod y pandemig, yn dibynnu ar nifer o ffactorau gan gynnwys eu nam, y technolegau sydd ar gael, ansawdd y rhyngweithio ac agweddau defnyddwyr eraill. Fodd bynnag, nid yw technoleg yn disodli cyswllt dynol uniongyrchol. Nid yw technoleg ar gael ac yn hygyrch i bawb ac mae llawer o bobl anabl wedi nodi allg\u00e1u digidol, gan gynnwys defnyddwyr BSL a rhai pobl ag anabledd dysgu.<\/p>\n<p>Mae&#8217;r adroddiad yn argymell bod Cymunedau Digidol Cymru, mewn partneriaeth \u00e2 DPOs, yn datblygu rhaglen addysg a sgiliau wedi&#8217;i theilwra&#8217;n benodol ar gyfer pobl anabl i fynd i&#8217;r afael ag allg\u00e1u digidol a thlodi.<\/p>\n<p>Ar y llaw arall, mae rhai grwpiau o bobl anabl wedi dod o hyd i gyfleoedd newydd i weithio, cymdeithasu, cysylltedd a dysgu trwy&#8217;r defnydd cynyddol o dechnoleg ddigidol yn ystod y pandemig. Er enghraifft, amlygodd Karen Warner, Rheolwr Arloesi yn Anabledd Dysgu Cymru, <a href=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/pandemic-increases-number-of-people-with-a-learning-disability-using-technology\/\">sut mae cyfleoedd i bobl ag anabledd dysgu ddysgu sgiliau newydd wedi dod i&#8217;r amlwg<\/a>, gan oresgyn rhagdybiaethau negyddol blaenorol y byddai hyn y tu hwnt i&#8217;w galluoedd.<\/p>\n<p>Felly mae&#8217;r adroddiad yn galw am adolygiad i lefel a math y gwasanaethau a ariennir yn gyhoeddus sydd ar gael i bobl ag anableddau dysgu. Yn y gorffennol, darparwyd gwasanaethau dydd ond ers hynny mae tystiolaeth y pandemig gan Pobl yn Gyntaf Cymru Gyfan yn awgrymu y bu twf mewn hyder a sgiliau technolegol, gan gynyddu pwysigrwydd rhith-gymunedau. Mae rhai pobl yn cymryd rhan mewn hyfforddiant ar-lein ac yn magu hyder wrth arwain a darparu&#8217;r hyfforddiant hwn. Mae angen adnoddau i ail-gyfeirio&#8217;r gwasanaethau presennol i ddatblygu sgiliau ymhellach.<\/p>\n<p>Amlygodd yr adroddiad hefyd anawsterau wrth gyrchu negeseuon iechyd cyhoeddus ac achosodd newidiadau i reolau a chanllawiau\u2019r pandemig ddryswch arbennig i bobl ag anabledd dysgu a phobl \u00e2 mater iechyd meddwl.<\/p>\n<p>Cafodd gostyngiadau mewn trafnidiaeth gyhoeddus a dyletswyddau mwy didaro i awdurdodau lleol ddarparu cludiant am ddim i blant anabl hefyd effaith sylweddol ar bobl anabl yng Nghymru. Mae&#8217;r adroddiad yn galw ar Lywodraeth Cymru i fynd i&#8217;r afael \u00e2&#8217;r materion hyn ar frys.<\/p>\n<p>Argymhelliad arall yn yr adroddiad yw i Lywodraeth Cymru weithio&#8217;n agos gyda Sefydliadau Pobl Anabl, sefydliadau cymunedol y trydydd sector a llawr gwlad i fynd i&#8217;r afael ag arwahanrwydd ac unigrwydd oherwydd bod ganddynt wybodaeth am bobl anabl a chymunedau lleol.<\/p>\n<h3 style=\"padding-left: 90px;\"><strong>Ymateb gan Anabledd Dysgu Cymru<\/strong><\/h3>\n<p style=\"padding-left: 90px;\">Rydym yn croesawu\u2019r awgrym hwn a byddwn yn cysylltu \u00e2 Llywodraeth Cymru i drafod sut y gall ein rhwydwaith <a href=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/project\/connections-cymru\/\">Connections Cymru<\/a> a phrosiect <a href=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/project\/ffrindiau-gigiau-gig-buddies\/\">Ffrindiau Gigiau<\/a> helpu gyda\u2019r materion hyn i bobl ag anabledd dysgu.<\/p>\n<h2><strong>Hygyrchedd gwasanaethau cyhoeddus<\/strong><\/h2>\n<p>Ym mhob un o 5 adran yr adroddiad, mae tystiolaeth yn awgrymu bod pobl anabl yn teimlo bod eu bywydau&#8217;n cael eu gwerthfawrogi llai yng nghymdeithas Cymru. Adlewyrchir hyn yn arbennig yn eu profiadau o wahaniaethu ac allg\u00e1u wrth geisio cyrchu gwasanaethau cyhoeddus yn ystod y pandemig.<\/p>\n<p>Darperir enghreifftiau o bobl anabl yn methu \u00e2 chyrchu trafnidiaeth gyhoeddus, gwasanaethau mamolaeth, meddygfeydd, llinellau cymorth ff\u00f4n brys a gwybodaeth gyhoeddus hanfodol sy&#8217;n gysylltiedig \u00e2\u2019r pandemig, i enwi ond ychydig. Nododd llawer o bobl anabl ddryswch, diymadferthedd, cael eu gadael, ynysu, ofn a rhwystredigaeth. Fodd bynnag, gwraidd llawer o&#8217;r allg\u00e1u hwn oedd diffyg ystyriaeth syml, yn y pen draw yn atal pobl anabl rhag cael mynediad i fannau cyhoeddus ac ymdeimlad o ddinasyddiaeth sylfaenol.<\/p>\n<p><strong style=\"font-size: 2.1rem;\"><strong>Rydym yn edrych ymlaen at sefydlu&#8217;r Tasglu Gweinidogol a byddwn yn monitro cynnydd Llywodraeth Cymru yn agos ar y materion a godwyd yn yr adroddiad yn ogystal \u00e2 gweithredu argymhellion yr adroddiad<\/strong>.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mae adroddiad damniol gan y Fforwm Cydraddoldeb i Bobl Anabl wedi canfod bod anghydraddoldebau presennol wedi arwain at bobl anabl yn cael eu &#8216;cloi allan&#8217; o gymdeithas yn ystod y pandemig, gyda&#8217;u hawliau wedi&#8217;u herydu ymhellach. Mae Anabledd Dysgu Cymru yn croesawu cyhoeddi&#8217;r adroddiad &#8220;Cloi Allan: Rhyddhau bywydau a hawliau pobl anabl yng Nghymru y &hellip; <a href=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":25835,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[29,28],"tags":[],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.11 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Cloi allan: adroddiad damniol yn datgelu sut y tynnodd pandemig sylw at anghydraddoldebau i bobl anabl yng Nghymru - Anabledd Dysgu Cymru<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cloi allan: adroddiad damniol yn datgelu sut y tynnodd pandemig sylw at anghydraddoldebau i bobl anabl yng Nghymru - Anabledd Dysgu Cymru\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mae adroddiad damniol gan y Fforwm Cydraddoldeb i Bobl Anabl wedi canfod bod anghydraddoldebau presennol wedi arwain at bobl anabl yn cael eu &#8216;cloi allan&#8217; o gymdeithas yn ystod y pandemig, gyda&#8217;u hawliau wedi&#8217;u herydu ymhellach. Mae Anabledd Dysgu Cymru yn croesawu cyhoeddi&#8217;r adroddiad &#8220;Cloi Allan: Rhyddhau bywydau a hawliau pobl anabl yng Nghymru y &hellip; Continued\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Anabledd Dysgu Cymru\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-07-09T10:24:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-07-12T15:35:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1320\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"880\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kai Jones\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kai Jones\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/\",\"name\":\"Cloi allan: adroddiad damniol yn datgelu sut y tynnodd pandemig sylw at anghydraddoldebau i bobl anabl yng Nghymru - Anabledd Dysgu Cymru\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#website\"},\"datePublished\":\"2021-07-09T10:24:49+00:00\",\"dateModified\":\"2021-07-12T15:35:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#\/schema\/person\/b0b7a1e5e98bc201391364a87c18e06c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/\"]}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/\",\"name\":\"Anabledd Dysgu Cymru\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#\/schema\/person\/b0b7a1e5e98bc201391364a87c18e06c\",\"name\":\"Kai Jones\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1cabb50f0ad5c373838a5fbccd5ea7f9?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1cabb50f0ad5c373838a5fbccd5ea7f9?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kai Jones\"},\"url\":\"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/author\/kai-jones\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Cloi allan: adroddiad damniol yn datgelu sut y tynnodd pandemig sylw at anghydraddoldebau i bobl anabl yng Nghymru - Anabledd Dysgu Cymru","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Cloi allan: adroddiad damniol yn datgelu sut y tynnodd pandemig sylw at anghydraddoldebau i bobl anabl yng Nghymru - Anabledd Dysgu Cymru","og_description":"Mae adroddiad damniol gan y Fforwm Cydraddoldeb i Bobl Anabl wedi canfod bod anghydraddoldebau presennol wedi arwain at bobl anabl yn cael eu &#8216;cloi allan&#8217; o gymdeithas yn ystod y pandemig, gyda&#8217;u hawliau wedi&#8217;u herydu ymhellach. Mae Anabledd Dysgu Cymru yn croesawu cyhoeddi&#8217;r adroddiad &#8220;Cloi Allan: Rhyddhau bywydau a hawliau pobl anabl yng Nghymru y &hellip; Continued","og_url":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/","og_site_name":"Anabledd Dysgu Cymru","article_published_time":"2021-07-09T10:24:49+00:00","article_modified_time":"2021-07-12T15:35:34+00:00","og_image":[{"width":1320,"height":880,"url":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Woman-mask-window-web.png","type":"image\/png"}],"author":"Kai Jones","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Kai Jones","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/","url":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/","name":"Cloi allan: adroddiad damniol yn datgelu sut y tynnodd pandemig sylw at anghydraddoldebau i bobl anabl yng Nghymru - Anabledd Dysgu Cymru","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#website"},"datePublished":"2021-07-09T10:24:49+00:00","dateModified":"2021-07-12T15:35:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#\/schema\/person\/b0b7a1e5e98bc201391364a87c18e06c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/cloi-allan-adroddiad-damniol-yn-datgelu-sut-y-tynnodd-pandemig-sylw-at-anghydraddoldebau-i-bobl-anabl-yng-nghymru\/"]}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#website","url":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/","name":"Anabledd Dysgu Cymru","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#\/schema\/person\/b0b7a1e5e98bc201391364a87c18e06c","name":"Kai Jones","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1cabb50f0ad5c373838a5fbccd5ea7f9?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1cabb50f0ad5c373838a5fbccd5ea7f9?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kai Jones"},"url":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/author\/kai-jones\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25856"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25856"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25856\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25895,"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25856\/revisions\/25895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25856"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25856"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ldw.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25856"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}