Mae’r brechlyn Covid-19 yn cael ei roi ar hyn o bryd i bobl yng Nghymru sy’n wynebu’r risg mwyaf yn sgil coronafeirws. Dyma beth rydyn ni’n gwybod amdano o ran pryd mae disgwyl i bobl ag anabledd dysgu yng Nghymru dderbyn y brechlyn.


Mae rhai manylion am gyflwyno’r brechlyn yn dal i gael eu hegluro gan Lywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru. Bydd y dudalen hon yn cael ei diweddaru gyda’r wybodaeth a’r cyngor diweddaraf cyn gynted ag y bydd ar gael.

Diweddarwyd: 14 Ionawr 2021


person yn derbyn brechlynYnglŷn â’r brechlyn Covid-19

Mae brechlynnau’n ddiogel, yn effeithiol ac yn achub bywydau.

Mae brechlynnau’n dysgu eich system imiwnedd sut i’ch amddiffyn rhag clefydau. Mae’n llawer mwy diogel i’ch system imiwnedd ddysgu hyn drwy frechu na thrwy ddal y clefydau a cheisio eu trin.

Mae tri brechlyn COVID-19 bellach wedi’u cymeradwyo fel rhai diogel ac effeithiol i’w defnyddio yng Nghymru: Brechlyn Pfizer-BioNTech; Brechlyn AstraZeneca (a elwir hefyd yn frechlyn Rhydychen); Brechlyn Moderna.

Y brechlyn coronafeirws cyntaf i gael ei gymeradwyo oedd y brechlyn Pfizer. Cafodd y brechlyn ei brofi mewn treial o dros 40,000 o oedolion, a chanfuwyd ei fod 95% yn effeithiol ar ôl dau ddos. Roedd yn effeithiol i bob grŵp o bobl yn y treial.

Bydd y brechlyn yn cael ei ddarparu am ddim drwy’r GIG. Mae’n cael ei roi fel pigiad i ran uchaf eich braich. Mae’n cael ei roi mewn dau ddos, 12 wythnos ar wahân.

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y brechlyn yn y Cwestiynau Cyffredin defnyddiol ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Pryd fydda i’n cael y brechlyn Covid-19?

Er mwyn helpu i ddiogelu’r rhai sydd ei angen fwyaf, mae’r brechlyn yn cael ei gynnig i bobl sy’n wynebu’r risg mwyaf yn sgil coronafeirws yn gyntaf. Wrth i fwy o’r brechlyn ddod ar gael, bydd yn cael ei gynnig i bobl eraill.

Beth yw’r grwpiau blaenoriaeth?

Mae 9 grŵp blaenoriaeth: bydd pobl yng Ngrŵp Blaenoriaeth 1 yn cael y brechlyn yn gyntaf, yna pobl yng Ngrŵp Blaenoriaeth 2, ac yn y blaen nes cyrraedd pobl yng Ngrŵp Blaenoriaeth 9. Ar ôl hynny bydd y brechlyn yn cael ei gynnig i bawb arall yng Nghymru (sef yr holl bobl nad ydynt yng ngrwpiau blaenoriaeth 1 i 9).

Dyma’r rhestr flaenoriaethau gyfredol ar gyfer y brechlyn:

  1. Preswylwyr mewn cartref gofal i oedolion hŷn a’u gofalwyr
  2. Pawb sy’n 80 mlwydd oed a throsodd a gweithwyr iechyd a gofal cymdeithasol rheng flaen
  3. Pawb sy’n 75 mlwydd oed a throsodd
  4. Pawb sy’n 70 mlwydd oed a throsodd ac unigolion sy’n agored iawn i niwed yn glinigol
  5. Pawb sy’n 65 mlwydd oed a throsodd
  6. Pawb rhwng 16 a 64 mlwydd oed sydd â chyflyrau iechyd sylfaenol sy’n eu rhoi mewn mwy o berygl o glefyd difrifol a marwolaeth
  7. Pawb sy’n 60 mlwydd oed a throsodd
  8. Pawb sy’n 55 mlwydd oed a throsodd
  9. Pawb sy’n 50 mlwydd oed a throsodd

Ar ddydd Llun 11 Ionawr cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y bydd pobl yn y 4 grŵp blaenoriaeth cyntaf yn cael eu dos cyntaf erbyn canol mis Chwefror eleni. Bydd pobl ym mhob grŵp blaenoriaeth yn cael eu dos cyntaf erbyn y gwanwyn eleni.

Pryd fydd oedolion â syndrom Down yn cael y brechlyn?

Ychwanegwyd oedolion â syndrom Down at y rhestr o bobl sy’n agored iawn i niwed yn glinigol o coronafeirws (oedd yn cael ei alw cyn hynny’n unigolion oedd yn gwarchod eu hunain) ym mis Tachwedd 2020. Felly bydd oedolion â syndrom Down yn cael y brechlyn ynghyd â phobl eraill yng Ngrŵp Blaenoriaeth 4.

A fydd plant a phobl ifanc â syndrom Down sydd o dan 18 mlwydd oed yn cael y brechlyn Covid-19?

Bydd plant â syndrom Down 16-18 mlwydd oed yn cael y brechlyn Covid-19, ac maen nhw wedi’u cynnwys yng Ngrŵp Blaenoriaeth 6.

O wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru: “Efallai y bydd rhai pobl ifanc sy’n wynebu risg yn cael eu hystyried ar gyfer brechlyn ond fel y mae ar hyn o bryd, nid yw plant yn grŵp risg uchel gan nad yw COVID-19 yn effeithio’n wael arnynt ar y cyfan”. Oherwydd hyn nid oes unrhyw gynlluniau ar hyn o bryd i blant â syndrom Down o dan 16 mlwydd oed gael y brechlyn.

Pryd fydd oedolion ag anabledd dysgu yn cael brechlyn Covid-19?

Mae’r Consortiwm Anabledd Dysgu yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru i sefydlu p’un a yw pawb ag anabledd dysgu yng Ngrŵp Blaenoriaeth 6, os nad ydynt eisoes yn perthyn i gategori uwch (er enghraifft, oherwydd oedran).

Mae’r Consortiwm Anabledd Dysgu yn cynnwys: Anabledd Dysgu Cymru, Pobl yn Gyntaf Cymru Gyfan, Fforwm Rhieni a Gofalwyr Cymru Gyfan, Mencap Cymru, Cymdeithas Syndrom Down, a Cymorth Cymru.

Oedolion ag anabledd dysgu difrifol neu ddwys

Mae grŵp blaenoriaeth 6 yn cynnwys pobl mewn grŵp sydd mewn perygl. Mae’r Llyfr Gwyrdd, sy’n nodi’r wybodaeth ddiweddaraf am imiwneiddio yn y DU, yn amlinellu bod grŵp sydd mewn perygl yn cynnwys:

“unigolion â pharlys yr ymennydd, anableddau dysgu difrifol neu ddwys, Syndrom Down, sglerosis ymledol, epilepsi, dementia, clefyd Parkinson, clefyd niwronau motor a chyflyrau cysylltiedig neu debyg; neu glefyd etifeddol a dirywiol ar y system nerfol neu’r cyhyrau; neu anabledd niwrolegol difrifol.”

Oedolion ag anabledd dysgu ysgafn neu gymedrol

Ar hyn o bryd, nid yw’n glir a fydd oedolion ag anabledd dysgu ysgafn neu gymedrol yn cael eu cynnwys mewn grŵp blaenoriaeth. Mae’r Consortiwm Anabledd Dysgu yn aros am eglurhad gan Lywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru ar hyn.

Fodd bynnag, mae’r Llyfr Gwyrdd yn nodi bod pob oedolyn ag anabledd dysgu sy’n byw mewn gofal preswyl yn gymwys. Gweler isod.

Oedolion ag anabledd dysgu sy’n byw mewn lleoliad gofal preswyl

Mae’r Llyfr Gwyrdd yn rhoi’r cyngor canlynol i oedolion iau ag anabledd dysgu sy’n byw mewn lleoliad gofal preswyl:

“Bydd llawer o oedolion iau mewn lleoliadau gofal preswyl yn gymwys i gael eu brechu am eu bod yn perthyn i un o’r grwpiau risg clinigol uchod (er enghraifft anableddau dysgu). O ystyried y risg uchel debygol o amlygiad yn y lleoliadau hyn, lle byddai cyfran uchel o’r boblogaeth yn cael ei hystyried yn gymwys, argymhellir brechu’r boblogaeth breswyl gyfan.

Oedolion ag anabledd dysgu sy’n byw mewn tai â chymorth

Ar hyn o bryd, nid yw’n glir p’un a fydd oedolion ag anabledd dysgu sy’n byw mewn tai â chymorth yn cael eu cynnwys mewn grŵp blaenoriaeth – os nad ydynt eisoes yn perthyn i gategori uwch (er enghraifft, oherwydd oedran).

Rydym yn gweithio gyda Llywodraeth Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru i weld a p’un a fydd oedolion ag anabledd dysgu mewn tai â chymorth yn cael eu cynnwys yng Ngrŵp Blaenoriaeth 6.

A fydd plant a phobl ifanc ag anabledd dysgu dan 18 mlwydd oed yn cael y brechlyn Covid-19?

O wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru: “Efallai y bydd rhai pobl ifanc sy’n wynebu risg yn cael eu hystyried ar gyfer brechlyn ond fel y mae ar hyn o bryd, nid yw plant yn grŵp risg uchel gan nad yw COVID-19 yn effeithio’n wael arnynt ar y cyfan”. Oherwydd hyn nid oes unrhyw gynlluniau ar hyn o bryd i blant a phobl ifanc ag anabledd dysgu o dan 18 mlwydd oed gael y brechlyn.

Pryd fydd staff gofal cymdeithasol yn cael y brechlyn Covid-19?

Mae staff gofal cymdeithasol yng Ngrŵp Blaenoriaeth 2, ac maen nhw’n cael eu brechu ar hyn o bryd.

A fydd gofalwyr di-dal yn cael y brechlyn

Bydd. Bydd gofalwyr sy’n oedolion sy’n derbyn lwfans gofalwr, neu’r rhai sy’n brif ofalwr person oedrannus neu anabl y gall ei les fod mewn perygl os yw’r gofalwr yn mynd yn sâl yn derbyn y brechlyn Covid-19 . Mae gofalwyr di-dal yn Grwp Blaenoriaeth 6 – os nad ydynt yn gymwys yn categori uwch (er engraifft, oherwydd oedran).

Ni’n deall bydd gofalwyr di-dal yn cael eu hadnabod trwy ei meddygfa teulu. Felly, dylai gofalwyr di-dal sicrhau ei bod wedi cofrestru fel gofalwr gyda’i meddygfa os nad ydynt wedi gwneud hynny yn barod.

Beth am ganiatâd?

Mae Llywodraeth Cymru yn datblygu canllawiau ynghylch caniatâd ar gyfer y brechlyn. Rydym yn gofyn i Lywodraeth Cymru sicrhau bod y wybodaeth hon ar gael mewn fformatau hygyrch.

Sut fydda’ i’n cael gwybod pryd a ble y gallaf gael y brechlyn?

Bydd llythyr yn cael ei anfon atoch am y brechlyn, ble i fynd a beth i’w wneud ar y diwrnod fel y gallwch gael eich brechu mewn lleoliad cyfleus a diogel.

Os ydych yn un o’r grwpiau blaenoriaeth cychwynnol ac yn gymwys i gael y brechlyn, cewch eich gwahodd i fynychu canolfan frechu bwrpasol, a fydd wedi’i sefydlu i sicrhau eich diogelwch chi a diogelwch y gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n eich trin.

Mae cynlluniau ar waith hefyd ar gyfer pobl sy’n gaeth i’r tŷ ac ar gyfer cartrefi gofal, a fydd yn golygu y gellir mynd â’r brechlyn yn ddiogel atynt gan ddefnyddio gwasanaeth symudol os na allant fynychu meddygfa neu ganolfan frechu dorfol. Bydd pob oedolyn cymwys yn y grwpiau blaenoriaeth yn cael eu gwahodd i wneud apwyntiad drwy systemau’r GIG.

Peidiwch â chysylltu â’ch meddyg teulu na gwasanaethau eraill yn gofyn am argaeledd y brechlyn.

A fydd gwybodaeth hawdd ei deall am y brechlyn?

Bydd. Mae gwybodaeth hawdd ei deall am frechlyn Covid-19 yn cael ei chynhyrchu ar hyn o bryd gan Anabledd Dysgu Cymru ar gyfer Iechyd Cyhoeddus Cymru. Byddwn yn cynnwys y canllawiau hawdd eu deall yma cyn gynted ag y byddant yn barod.

Ble alla i ddod o hyd i ragor o wybodaeth am frechlyn Covid-19?

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y brechlyn yn y Cwestiynau Cyffredin defnyddiol hwn ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Gallwch hefyd ddod o hyd i lawer o wybodaeth ddefnyddiol am coronafeirws i bobl ag anabledd dysgu, gan gynnwys gwybodaeth hawdd ei deall ar ein tudalen adnoddau coronafeirws.